Ból kręgosłupa – problem cywilizacyjny. Jak sobie radzić?

0
54

Ból kręgosłupa jest najczęstszą przyczyną niepełnosprawności na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2020 roku ból dolnego odcinka kręgosłupa dotyczył 619 milionów ludzi, a do 2050 roku liczba ta wzrośnie do 843 milionów. W Polsce skutki widać w statystykach ZUS: w 2025 roku choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej były pierwszą przyczyną absencji chorobowej, z wynikiem 42,4 mln dni zwolnień. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków ból kręgosłupa da się skutecznie leczyć ruchem, edukacją i fizjoterapią, bez operacji i bez wielomiesięcznego brania leków.

Dlaczego ból kręgosłupa nazywamy chorobą cywilizacyjną

Kręgosłup człowieka przystosował się do chodzenia, dźwigania i częstych zmian pozycji. Współczesny tryb życia daje mu coś odwrotnego: wiele godzin siedzenia przy biurku, w samochodzie i przed ekranem, mało ruchu i długie utrzymywanie jednej pozycji. Mięśnie stabilizujące tułów słabną, a tkanki wokół kręgosłupa są przeciążane statycznie, a nie dynamicznie.

Najważniejsze czynniki ryzyka to:

  • brak aktywności fizycznej – słabe mięśnie głębokie tułowia gorzej chronią kręgosłup przy obciążeniu,
  • długotrwałe siedzenie – zwłaszcza z głową wysuniętą do przodu nad laptopem lub telefonem,
  • praca fizyczna z dźwiganiem – powtarzalne schylanie się i podnoszenie ciężarów z zaokrąglonymi plecami,
  • nadwaga – większe obciążenie odcinka lędźwiowego,
  • stres i zły sen – zwiększają napięcie mięśni i wrażliwość na ból,
  • palenie tytoniu – pogarsza odżywienie krążków międzykręgowych.

Odcinek szyjny cierpi z podobnych powodów. Według pracy Kennetha Hansraja z 2014 roku pochylenie głowy o 30 stopni nad telefonem zwiększa obciążenie szyi z około 5 kg do 18 kg. Kilka godzin dziennie w takiej pozycji to stałe przeciążenie mięśni karku i stawów kręgosłupa szyjnego.

Najczęstsze rodzaje bólu kręgosłupa

WHO podaje, że około 90% przypadków bólu krzyża to ból niespecyficzny. Oznacza to, że nie da się go przypisać jednej konkretnej chorobie ani uszkodzeniu widocznemu w badaniach. Źródłem są zwykle przeciążone mięśnie, powięź, stawy międzykręgowe i krążki międzykręgowe, a na odczuwanie bólu wpływa też układ nerwowy.

Pozostałe przypadki mają konkretną przyczynę, na przykład:

  • dyskopatię z uciskiem na korzeń nerwowy – objawia się rwą kulszową, czyli bólem promieniującym do pośladka i nogi, czasem z drętwieniem,
  • zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa,
  • zwężenie kanału kręgowego – ból i ciężkość nóg przy chodzeniu, ustępujące po pochyleniu się,
  • zmiany zapalne, takie jak zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
  • złamania osteoporotyczne.

Ze względu na czas trwania ból dzieli się na ostry (do 6 tygodni), podostry (6-12 tygodni) i przewlekły (powyżej 12 tygodni). Im wcześniej zacznie się leczenie, tym mniejsze ryzyko, że ból ostry zmieni się w przewlekły.

Kiedy ból kręgosłupa wymaga pilnej wizyty u lekarza

Większość bólów pleców nie jest groźna, ale niektóre objawy, tzw. czerwone flagi, wymagają pilnej diagnostyki lekarskiej:

  • zaburzenia oddawania moczu lub stolca,
  • drętwienie krocza i wewnętrznej strony ud,
  • narastające osłabienie nogi, na przykład opadanie stopy,
  • ból po urazie, upadku lub wypadku,
  • gorączka, niewyjaśniona utrata masy ciała, choroba nowotworowa w wywiadzie,
  • silny ból nocny, który nie zmienia się przy zmianie pozycji.

Przy takich objawach nie czekaj na wizytę u fizjoterapeuty, tylko zgłoś się do lekarza lub na SOR.

Czy przy bólu kręgosłupa trzeba robić rezonans?

Nie zawsze. Badania obrazowe są potrzebne przy czerwonych flagach, przy objawach neurologicznych i przed planowaną operacją. W pozostałych przypadkach mogą bardziej zaniepokoić, niż pomóc. Przegląd Brinjikjiego i wsp. opublikowany w 2015 roku w „American Journal of Neuroradiology” pokazał, że zmiany zwyrodnieniowe krążków widać w rezonansie u 37% osób bez bólu w wieku 20 lat i u 96% osób bez bólu w wieku 80 lat. Wypuklina krążka występowała u 30% bezobjawowych 20-latków i 84% bezobjawowych 80-latków. Wynik badania trzeba więc zawsze odnieść do objawów i badania klinicznego.

Jak sobie radzić z bólem kręgosłupa

WHO podkreśla, że leki przeciwbólowe nie powinny być pierwszą linią leczenia bólu krzyża. Mogą tylko uzupełniać inne metody. Podstawą są fizjoterapia, aktywność fizyczna, edukacja i zmiana nawyków.

1. Pozostań aktywny

Leżenie w łóżku przy ostrym bólu pleców nie przyspiesza zdrowienia. Spokojne spacery i codzienne czynności w granicach bólu sprzyjają szybszemu powrotowi do sprawności niż odpoczynek w pozycji leżącej.

2. Zmieniaj pozycję co 30-45 minut

Przy pracy siedzącej najważniejsza nie jest idealna postawa, tylko częsta zmiana pozycji. Wstań, przejdź się, wykonaj kilka wyprostów tułowia. Ustaw monitor na wysokości oczu, a laptop podnieś na podstawkę i używaj osobnej klawiatury.

3. Wzmacniaj mięśnie głębokie

Mięsień poprzeczny brzucha, mięśnie wielodzielne, przepona i mięśnie dna miednicy tworzą naturalny gorset kręgosłupa. Badania Paula Hodgesa i Carolyn Richardson z 1996 roku wykazały, że u osób z bólem lędźwi mięsień poprzeczny brzucha włącza się z opóźnieniem. Trening stabilizacji głębokiej uczy te mięśnie właściwej pracy.

4. Ćwicz regularnie, a nie tylko w czasie bólu

Każda forma regularnej aktywności, czyli spacery, pływanie, pilates, joga czy trening siłowy z dobrą techniką, zmniejsza ryzyko nawrotów. Najlepsza jest ta aktywność, którą będziesz wykonywać przynajmniej 2-3 razy w tygodniu.

5. Skorzystaj z fizjoterapii

Fizjoterapeuta ustala źródło bólu, dobiera terapię manualną, ćwiczenia i zabiegi, a przede wszystkim uczy, jak samodzielnie kontrolować objawy. Od 2015 roku, na mocy ustawy o zawodzie fizjoterapeuty, do fizjoterapeuty w gabinecie prywatnym można zgłosić się bez skierowania.

Metoda McKenziego – leczenie, które uczy samodzielności

Jedną z najlepiej opisanych metod diagnostyki i leczenia bólu kręgosłupa jest metoda McKenziego (Mechanical Diagnosis and Therapy, MDT). Opracował ją nowozelandzki fizjoterapeuta Robin McKenzie w latach 50. XX wieku. Fizjoterapeuta sprawdza, jak powtarzane ruchy i pozycje wpływają na ból, i szuka tzw. centralizacji, czyli przesuwania się bólu z nogi lub ręki w stronę kręgosłupa. Centralizacja jest dobrym znakiem i wskazuje kierunek ćwiczeń.

Największą zaletą metody jest to, że pacjent dostaje proste ćwiczenia, które sam wykonuje w domu i w pracy. Uczy się też, jak reagować na pierwsze objawy nawrotu, zamiast czekać na kolejną wizytę.

Leczenie bólu kręgosłupa w Reh-Up w Trójmieście

Dla mieszkańców Gdańska i okolic jednym z miejsc z wieloletnim doświadczeniem w leczeniu bólu kręgosłupa jest Centrum Rehabilitacji Reh-Up. Placówka działa od 1990 roku i dziś prowadzi 4 filie: przy ul. Jaskółczej 7/15 na Dolnym Mieście, przy ul. Kazimierza Górskiego 1 w Oliwie na terenie AWFiS, w Straszynie i w Cedrach Wielkich.

Założycielka Reh-Up, mgr Monika Adamik, jest certyfikowaną terapeutką metody McKenziego z ponad 20-letnim doświadczeniem w zawodzie i specjalizuje się w diagnozowaniu oraz leczeniu zespołów bólowych kręgosłupa. Zespół fizjoterapeutów ma certyfikaty z metod McKenziego, Maitlanda, Kaltenborna-Evjentha, PNF i terapii powięziowych, co pozwala dobrać terapię do przyczyny bólu, a nie stosować jednego schematu dla wszystkich.

Pacjent z bólem kręgosłupa w Reh-Up może skorzystać z:

  • konsultacji z diagnostyką funkcjonalną (200 zł, 45 min), na której fizjoterapeuta ustala źródło bólu i plan terapii,
  • terapii manualnej i diagnostyki metodą McKenziego w ramach 60-minutowej sesji indywidualnej (200 zł),
  • stabilizacji głębokiej i ćwiczeń dobranych do diagnozy,
  • terapii tkanek miękkich, dry needlingu i pinoterapii przy napiętych mięśniach i punktach spustowych,
  • fizykoterapii, w tym laseroterapii, elektroterapii i magnetoterapii,
  • rehabilitacji domowej dla osób, które z powodu silnego bólu nie mogą dojechać do gabinetu.

Reh-Up przyjmuje prywatnie, bez skierowania. Terminy są dostępne w ciągu kilku dni, więc pacjent z ostrym bólem może rozpocząć leczenie, zanim dolegliwość stanie się przewlekła. Więcej o ofercie i placówkach znajdziesz na stronie rehabilitacja w Gdańsku z Reh-Up. Rejestracja telefoniczna: 607 712 777.

0 0 głosy
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.

0 komentarzy
Najnowsze
Najstarsze Najwięcej głosów